Βιβλιοθήκη > Εισηγήσεις > Η επιθυμία η εικόνα και φαντασίωση στο όνειρο - Σελίδα 2

Η επιθυμία η εικόνα και φαντασίωση στο όνειρο - Σελίδα 2

Ευρετήριο Άρθρου
Η επιθυμία η εικόνα και φαντασίωση στο όνειρο
Σελίδα 2
Σελίδα 3
Σελίδα 4
Σελίδα 5
Όλες οι Σελίδες

     Συμπερασματικά, τα όνειρα για τον Freud δεν αποσκοπούν μόνο στην επίτευξη ευχαρίστησης ικανοποιώντας μια επιθυμία.Κατά την διάρκεια των ονείρων απαιτείται μια διεργασία ψυχικής σύνδεσης.Η διεργασία αυτή είναι μια λειτουργία του ονείρου και συμβαίνει σε ένα πρώτο(λογικό) χρόνο.Μπορεί να αποτύχει.Σε αυτή την περίπτωση επέρχεται αφύπνιση.Επίσης επέρχεται αφύπνιση όταν η ασυνείδητη επιθυμία εκπληρώνεται χωρίς παραμόρφωση.

Προσυνειδητη επένδυση και παραμόρφωση για τον Freud είναι το ίδιο πράγμα.Η εκπλήρωση, η πραγματοποίηση της ασυνείδητης επιθυμίας χωρίς προσυνειδητή επένδυση, χωρίς δευτερογενή διεργασία, χωρίς παραμόρφωση προκαλεί δυσα-ρέσκεια.Βλέπουμε πόσο η λέξη ικανοποίηση θα ήταν λανθασμένη μετάφραση του Erfüllung, καθ' ότι η απευθείας Erfüllung της ασυνείδητης επιθυμίας κατά τον Freud προκαλεί δυσαρέσκεια.

   Το όνείρο του παιδιού που καίγεται και η προβληματική της εκπλήρωσης της επιθυμίας.

 

       Παραπέμπουμε τους αναγνώστες στην ανάγνωση των χωρίων της Ερμηνείας των ονείρων που αφορούν αυτό το όνειρο .Το ότι το όνειρο αυτό είναι εκπλήρωση της επιθυμίας φαίνεται καταρχήν προφανές στον Freud.Κατι όμως του φαίνεται ότι το διαχωρίζει από τα όνειρα που έχει ήδη εξετάσει.Λέει για παράδειγμα ''Και τώρα συναντούμε αυτό το όνειρο που δεν θέτει προβλήματα ερμηνείας, που το νόημα είναι ολοφάνερο, και παρατηρπούμε ότι αυτό το όνειρο διτηρεί ακόμη τα ουσιώδη χαρακτηριστικά,που κάνει ένα όνειρο να αποκλίνει αισθητά από την άγρυπνη σκέψη μας και που μας προκαλούν την ανάγκη να το εξηγήσουμε''[11]Και παρακάτω παρατηρεί:''Tο όνειρο με το φλεγόμενο παιδί, που προτάξαμε σε αυτό το μέρος, μας δίνει μια ευπρόσδεκτη ευκαιρία να εκτιμήσουμε τις δυσκολίες που συναντά η θεωρία εκπλήρωσης επιθυμιών.''[12] Ο Freud δεν λεει τελικά τι τον εντυπωσιάζει στο όνειρο αυτό.Aναρωτιέται αν το συγκεκριμένο όνειρο ανήκει σε μια κατηγορία ονείρων που εκφράζουν φόβους.Αν και δέχεται αυτό το ενδεχόμενο επιμένει στο ότι μια ημερησία σκέψη που δεν ήταν επιθυμία (αλλά αντίθετα ήταν φόβος) για να εκφραστεί σε όνειρο, πρέπει να συνδεθεί με μια απωθημένη παιδική επιθυμία.Το ελάχιστο της σύνδεσης αυτής αφορά την απαραίτητη ενορμητική δύναμη που προυποθέτει το όνειρο.[13]Αυτό βέβαια δεν μας κατατοπίζει όσον αφορά την ιδιαιτερότητα του ονείρου αυτού, άλλωστε ο Freud έχει ήδη αναφερθεί μέχρι εκείνο το σημείο της Traumdeutung σε όνειρα που περιλαμβάνουν επώδυνα ημερήσια κατάλοιπα.Παρακάτω, σε μία ακόμη προσπάθεια εξήγησης του ονείρου αυτού σημειώνει: ''Ας θυμηθούμε το όνειρο του πατέρα , που το φως από το δωμάτιο του νεκρού τον κάνει να συνάγει το συμπέρασμα ότι η σορός μπορεί να καίγεται. Δείξαμε ότι μία από τις ψυχικές δυνάμεις, αυτή που ώθησε αποφασιστικά τον πατέρα να βγάλει αυτό το συμπέρασμα αντί να ξυπνήσει από το φώς , είναι η επιθυμία για μία στιγμιαία παράταση της ζωής του παιδιού, το οποίο εμφανίστηκε στο όνειρο.Άλλες επιθυμίες προερχόμενες από το απωθημένο μας διαφεύγουν ίσως, καθώς δεν μπορούμε να κάνουμε την ανάλυση αυτού του ονείρου.Αλλά ως δεύτερη κινητήρια δύναμη αυτού του ονείρου μπορούμε να δεχτούμε την επιθυμία του πατέρα για ύπνο.όπως με το όνειρο παρατείνεται η ζωή του παιδιού, έτσι παρατείνεται κατά μία στιγμή και ο ύπνος του πατέρα.''[14]Το ότι τα όνειρα παρατείνουν τον ύπνο ήταν ένα από τα αρχικά συμπεράσματα της Traumdeutung.Δεν βλέπουμε τι καινούργιο προσθέτει η διασαφήνηση αυτή στην ιδιαιτερότητα του εν λόγω ονείρου .Η υπόθεση του Freud όσο αφορά την ''παλινδρόμηση'' -έννοια που υπάρχει ήδη στο ''Σχεδίασμα για μία επιστημονική ψυχολογία''- και την ψευδαισθητικη επαναβίωση του επιθυμιτού αντικειμένου στα βρέφη αλλά και στα ψευδαισθητικού τύπου όνειρα φαίνεται επίσης ανεπαρκής ως εξηγηση.Στο όνειρο αυτό ειδικότερα τα ημερήσια κατάλοιπα τα οποία υποθέτει με οξυδέρκεια ο Freud είναι εξαιρετικά επώδυνα για να επιτρέψουν μία ''ικανοποιητική'' επαναβίωση. αλλά και η ίδια η έννοια της παλινδρόμησης είναι προβληματική.Στο σημείο ακριβώς όπου ενώ έχει ήδη αρχίσει να ικανοποιείται η ανάγκη ύπνου, ο πατέρας αντιλαμβάνεται την εικόνα και την φωνή του παιδιού του, και το ονειρο δεν μπορεί να συνεχιστεί. Ο Freud δεν σημειώνει ότι είναι ακριβώς αυτό που ξυπνά τον πατέρα. Για την ακρίβεια δεν μας λεει τι ξυπνά τον πατέρα. Η παράλειψη είναι σημαντική στην – κατά το δυνατόν – ανάλυση αυτού του oνείρου.

     Ο Lacan στο σεμινάριο ΙΙ χαρακτηρίζει παράδοξο το σχήμα της παλινδρόμησης που προτείνει ο Freud στην Traumdeutung.Κι όσο αφορά τις εικόνες του ονείρου παρατηρεί ότι:''είναι όλο και πio μακριά από το ποιοτικό επίπεδο όπου παράγεται η αντίληψη , όλο και περισσότερο απογυμνωμέ-νες, ότι αποκτούν ένα χαρακτήρα όλο και περισσότερο συνειρμικό, πλησιάζουν όλο και περισσότερο τον συμβολικό κόμβο της ομοιότητας, της ταυτότητας και της διαφοράς……''[15]Στο σεμινάριο ''Η επιθυμία και η ερμηνεία της'' ο Lacan επιχειρώντας να επαναπροσδιορίσει με παραστατικό τρόπο την έννοια της παλινδρόμησης στον Freud λεεi ''Όταν στην πρωτογενή διαδικασία συμβαίνει μια παλινδρομική κίνηση, είναι το ίδιο με αυτό που βλέπουμε να συμβαίνει σε μια οποιαδήποτε μηχανή, του τύπου μιας σειράς λυχνιών φερ' ειπείν,στην οποία το γεγονός ότι η μια ενεργοποιείται δείχνει όχι τόσο όσο αυτό που φαίνεται,δηλαδή ένα φωτεινό φαινόμενο, αλλά κάποια τάση, κάτι το οποίο παράγεται σε συνάρτηση με μια αντίσταση και δείχνει επίσης την κατάσταση σε ένα ορισμένο σημείο του συνόλου του κυκλώματος.Και λοιπόν,ας πούμε τη λέξη , αυτό δεν άπαντα διόλου στην αρχή της ανάγκης, διότι βεβαίως καμία ανάγκη δεν ικανοποιείται από μια ψευδαισθητική ικανοποίηση''.[16] Αυτά μας εξηγούν κατά ένα μέρος τη λειτουργία της εικόνας στο όνειρο και μας απομακρύνουν από κάθε απόπειρα αναγωγής της σε κάποια ψευδαισθητική ικανοποίηση μιας ανάγκης που θα προκαλούσε το όνειρο.

                             Αυτό που ξυπνά είναι το πραγματικό

   Θα προσπαθήσουμε μεσω των σχολίων του Lacan για το όνειρο του παιδιού που καίγεται στο σεμινάριο ΧΙ να εμβαθύνουμε την έννοια της εκπλήρωσης της επιθυμίας στο όνειρο. '' Αν ο Freud, βλέπει με θαυμασμό να επιβεβαιώνεται εδώ η θεωρία της επιθυμίας, είναι σημάδι ότι το όνειρο δεν είναι φαντασίωση που εκπληρώνει μια ευχή.Γιατί δεν είναι ότι, μέσα στο όνειρο υποστηρίζεται ότι ο γυιος ζει ακόμη.Αλλά το πεθαμένο παιδί που παίρνει από το μπράτσο τον πατέρα του,φριχτό όραμα,δείχνει ένα επέκεινα το οποίο ακούγεται μέσα στο όνειρο.Η επιθυμία ενεστωποιείται(s' y presentifie) από την απώλεια που εικονίζεται στο πιο ωμό σημείο του αντικειμένου.Είναι μέσα σε όνειρο που μπορεί να γίνει αυτή η πραγματικά μοναδική συνάντηση. Μόνο μια τελετουργία, μια πράξη αέναα επαναλαμβανόμενη,μπορεί να μνημονεύσει την αμνημόνευτη συνάντηση-γιατί κανείς δεν μπορεί να πει τι είναι ο θάνατος ενός παιδιού-εκτός από τον πατέρα ως πατέρα-δηλαδή κανένα συνειδητό ον.''Λίγο παρακάτω μιλώντας για το ίδιο όνειρο.''……το ονειρο εδώ το βλέπουμε ως την άλλη όψη της παράστασης-είναι η εικονογραφία(ιmagerie) του ονείρου, και είναι ευκαιρία για μας να υπογραμμίσουμε αυτό που ο Freud , όταν μιλάει για το ασυνείδητο ,δείχνει ως το στοιχείο που στην ουσία το προσδιορίζει-η Vorstellungrepräsentanz .Πράγμα που δεν παει να πει όπως το μετέφρασαν μουντά το αντιπροσωπεύον αντιπροσωπευτικό αλλά το υπέχον θέση της παράστασης.(tenant lieu de la representation).''[17]



French (Fr)Greek