Βιβλιοθήκη > Εισηγήσεις > Η επιθυμία η εικόνα και φαντασίωση στο όνειρο

Η επιθυμία η εικόνα και φαντασίωση στο όνειρο

Ευρετήριο Άρθρου
Η επιθυμία η εικόνα και φαντασίωση στο όνειρο
Σελίδα 2
Σελίδα 3
Σελίδα 4
Σελίδα 5
Όλες οι Σελίδες

 Η   ΕΠΙΘΥΜΙΑ, Η ΕΙΚΟΝΑ , ΚΑΙ Η ΦΑΝΤΑΣΙΩΣΗ ΣΤΟ ΟΝΕΙΡΟ  

 

Γιώργος Δημητριάδης

                    

                           Η ''εκπλήρωση της επιθυμίας'' στον Freud

   Η θέση του Freud όσον αφορά τα όνειρα είναι, ως γνωστό,ότι αποτελούν εκπλήρωση επιθυμίας (Wunscherfüllung).Η θέση αυτή γνώρισε διάφορες διατυπώσεις από τις οποίες αναφέρουμε τις εξής: ''Ο στόχος και το νόημα των ονείρων(των φυσιολογικών ατόμων τουλάχιστον) είναι πραγματοποιήσεις επιθυμιών.''[1]'' Η επανάληψη γεγονότων που έχουν βιωθεί είναι ουσιαστικά μια πραγματοποίηση επιθυμίας''-ο Freud αναφέρεται σε γεγονότα που συνέβησαν σε ηλικία μεταξύ ενός και τριών χρόνων και τα οποία επαναλαμβάνονται στα όνειρα. [2].''Το ονειρο είναι η (μεταμφιεζμένη) εκπλήρωση μιας (καταπιεσμένης, απωθημένης) επιθυμίας.''[3]Στο ονειρο μια σκέψη στην ευκτική, υποκαθίσταται από ένα όραμα(Anschaung) στον ενεστώτα.''[4]    

 Παρά ταύτα, υπάρχουν διάφορα σημεία των κειμένων του Freud που επερωτούν την θεωρία της συγκεκαλυμμένης εκπλήρωσης της ασυνείδητης επιθυμίας από τα οποία θα αναφέρουμε κάποια.Στο ''Πέραν της αρχής της ευχαρίστησης'', όσον αφορά τα όνειρα της τραυματικής νεύρωσης (που επαναλαμβάνουν την τραυματική σκηνή) διευκρινίζει:''Δεν μπορούν να ενταχθούν στα πλαίσια εκπλήρωσης της επιθυμίας τόσο αυτά όσο και τα όνειρα που βλέπουμε να παράγονται στις ψυχαναναλύσεις και τα οποία επαναφέρουν τη μνήμη ψυχικών τραυμάτων της παιδικής ηλικίας.Είναι όνειρα που υπακούουν περισσότερο στον καταναγκασμό επανάληψης η οποία άλλωστε βρίσκει υπόβαθρο, κατά τη διάρκεια της ψυχανάλυσης, στην επιθυμία,διεγερμένη από την υποβολή,να αναδύσει το ξεχασμένο και το απωθημένο.Έτσι πρωταρχική λειτουργία του ονείρου δεν θα ήταν μόνο να παραμερίσει τα κίνητρα διακοπής του ύπνου, εκπληρώνοντας την επιθυμία των παρεμποδιστικών τάσεων.Δεν μπορεί να αναλάβει αυτή τη λειτουργία το όνειρο πριν να έχει γίνει αποδεκτή από το σύνολο της ψυχικής ζωής την κυριαρχία της αρχής της ευχαρίστησης.Αν υπάρχει ένα πέραν της αρχής της ευχαρίστησης, είναι λογικό να δεχτούμε, ακόμη και για την τάση του ονείρου να εκπληρώνει την επιθυμία, την ύπαρξη ενός χρόνου που προηγήθηκε.Αυτό δεν αντιτίθεται στην περαιτέρω λειτουργία του ονείρου.''[5]Η ακόμη λίγο παρακάτω:''Είναι καθήκον των ανώτερων στρωμάτων του ψυχικού οργάνου να συνδέουν την ενορμητική διέγερση όταν φθάνει υπό μοπφήν πρωτoγενούς διαδικασίας.Η αποτυχία αυτής της σύνδεσης θα προκαλούσε μια διαταραχή ανάλογη με την τραυματική νεύρωση.Μόνο εφόσον γίνει αυτή η σύνδεση η αρχή της ευχαρίστησης μπορεί χωρίς εμπόδια να εγκαταστήσει την κυριαρχία της (και η αρχή της πραγματικότητας που είναι η τροποποίημένη μορφή της).Μέχρι τούδε επικρατεί το άλλο καθήκον του ψυχικού οργάνου, το να ελέγχει, να συνδέει η διέγερση, όχι βέβαια σε αντίθεση με την αρχή της ευχαρίστησης, αλλά ανεξάρτητα από αυτή και εν μέρει, χωρίς να τη λαμβάνει υπόψη.''[6] Επίσης στην ''Αναθεώρηση της διδασκαλίας του ονείρου'' με βάση τα δεδομένα των τραυματικών νευρώσεων γράφει: ''Το όνειρο είναι απόπειρα μιας εκπλήρωσης της επιθυμίας(……)Κάτω από καθορισμένες συνθήκες,το ονειρο δεν καταφέρνει να επιβάλει το σκοπό του παρά πολύ ατελώς ή οφείλει ακόμη και να τον εγκαταλείψει εντελώς.Η ασυνείδητη καθήλωση σε ένα τραύμα φαίνεται να είναι στην πρώτη σειρά αυτών των εμποδίων στην λειτουργία του ονείρου.''[7] Και στην ερμηνεία των ονείρων όσον αφορά τη λειτουργία ψυχικής σύνδεσης :''Βέβαια ήταν αναμενόμενο ότι το όνειρο, έστω και αν αρχικά δεν ήταν μία χρήσιμη διεργασία, θα είχε αναλάβει μία λειτουργία μέσα στο παιχνίδι των δυνάμεων της ψυχικής ζωής.Βλέπουμε ποιά είναι αυτή η λειτουργεία.Το όνειρο έχει αναλάβει να θέσει την απελευθερωμένη ενέργεια του ασυνειδήτου υπό την κυριαρχία του προσυνειδητού.εκτονώνει τότε τη διέγερσή του ασυνείδήτου χρησιμεύοντας του ως δικλίδα ασφαλείας και ταυτόχρονα εξασφαλίζει τον ύπνο του προσυνειδητού,κάτι που απαιτεί ελάχιστη επιτήρηση.''[8]Σε ένα άλλο σημείο του ίδιου κειμένου όσον αφορά την εκπλήρωση ασυνείδητων επιθυμιών, γράφει:''Ανάμεσα σε αυτές τις ακατάλυτες και ανεπίσχετες επιθυμίες από την παιδική ηλικία υπάρχουν και αυτές που οι εκπληρώσεις τους έχουν περιέλθει σε σχέση αντίφασης προς τις παραστάσεις στόχος της δευτερεύουσας σκέψης.Η εκπλήρωση αυτών των επιθυμιών δεν θα προκαλούσε ευχαρίστηση, αλλά δυσαρέσκεια, και ακριβώς αυτή η συναισθηματική μεταλλαγή συνιστά την ουσία αυτού που ονομάσαμε (. ….)Από τη στιγμή όπου οι απωθημένες ιδέες υποπέσουν σε ισχυρή κάθεξη από την ασυνείδητη επιθυμιακή παρόρμηση , ενώ εγκαταλεί-πονται από την προσυνειδητή κάθεξη, υπόκεινται στην πρωτογενή ψυχική διεργασία, αποσκοπούν μόνο στην κινητική εκτόνωση ή, όταν ο δρόμος είναι ανοικτός, στο παραισθητικό ζωντάνεμα της επιθυμητής αντιληπτικής ταυτότητας''[9] Στο ''Σχεδίασμα για μια επιστημονική ψυχολογία'' γράφει για την ψευδαισθητική εκπληρωση της επιθυμιας ''Μια φόρτιση σε επιθυμία που φτάνει μέχρι την ψευδαίσθηση,μέχρι την απόλυτη παραγωγή δυσαρέσκειας και που συνεπάγεται την επέμβαση όλης της άμυνας μπορεί να χαρακτηριστεί ως.Δευτερογενείς διαδικασίες ονομάζουμε αντιθέτως,αυτές που καθιστούν δυνατή μια καλή επένδυση του εγώ και ένα περιορισμό της πρωτογενούς διαδικασίας.''[10]



French (Fr)Greek